{"id":12,"date":"2015-04-24T23:31:20","date_gmt":"2015-04-24T21:31:20","guid":{"rendered":"http:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/?page_id=12"},"modified":"2023-05-14T22:29:58","modified_gmt":"2023-05-14T20:29:58","slug":"historia-zakladu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/?page_id=12","title":{"rendered":"Historia Zak\u0142adu"},"content":{"rendered":"

Historia Zak\u0142adu Ochrony Atmosfery liczy ju\u017c 68 lat<\/strong><\/span> i si\u0119ga roku 1955, kiedy to dr in\u017c. Jan Juda<\/strong>, m\u0142ody naukowiec Wydzia\u0142u Mechanicznego Konstrukcyjnego Politechniki Warszawskiej (obecnie Wydzia\u0142 MEiL), po uzyskaniu stopnia naukowego kandydata nauk technicznych (tak\u0105 nazw\u0119 mia\u0142 pod\u00f3wczas w Polsce stopie\u0144 doktora), rozpocz\u0105\u0142 pionierskie w Polsce prace w zakresie miernictwa py\u0142\u00f3w i z inspiracji swojego Mistrza i Promotora rozprawy doktorskiej, prof. Bohdana Stefanowskiego<\/strong>, utworzy\u0142 Pracowni\u0119 Konimetrii i Mechaniki Aerozoli PAN<\/strong>, kt\u00f3rej zosta\u0142 kierownikiem. Pracownia mie\u015bci\u0142a si\u0119 Zak\u0142adzie Techniki Cieplnej Politechniki Warszawskiej<\/strong>, a administracyjnie nale\u017ca\u0142a do Zak\u0142adu Bada\u0144 Naukowych G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Okr\u0119gu Przemys\u0142owego PAN w Zabrzu<\/strong> (obecnie Instytut Podstaw In\u017cynierii \u015arodowiska PAN). W stosunkowo kr\u00f3tkim czasie Pracownia wyposa\u017cona zosta\u0142a w nowoczesn\u0105 importowan\u0105 aparatur\u0119 pomiarow\u0105, co w uzupe\u0142nieniu z klasycznym wyposa\u017ceniem laboratoryjnym sprawi\u0142o, \u017ce sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 i najlepiej wyposa\u017con\u0105 plac\u00f3wk\u0105 miernictwa py\u0142\u00f3w w Polsce<\/strong>. W roku 1970 Pracownia powr\u00f3ci\u0142a na Politechnik\u0119 do nowego Instytutu In\u017cynierii \u015arodowiska<\/strong> na Wydziale In\u017cynierii Sanitarnej i Wodnej (aktualnie Wydzia\u0142 Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i In\u017cynierii \u015arodowiska), tworz\u0105c Zak\u0142ad Ochrony Atmosfery (ZOA).<\/strong><\/p>\n

\"jan-juda_laboratorium\"<\/a>
Profesor Jan Juda w laboratorium; \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Juda<\/figcaption><\/figure>\n

Profesor Jan Juda<\/a> (1918-2003)<\/strong>, wybitny naukowiec i nauczyciel akademicki, tw\u00f3rca szko\u0142y ochrony powietrza w Polsce, w kt\u00f3rej wychowali si\u0119 liczni uczniowie, zajmuj\u0105cy si\u0119 zagadnieniami zanieczyszczenia i ochrony powietrza atmosferycznego, w tym dzisiejsi profesorowie, pracuj\u0105cy w kraju i za granic\u0105, niestrudzenie kierowa\u0142 Pracowni\u0105\/Zak\u0142adem przez 36 lat<\/strong>. Profesor by\u0142 autorem o\u015bmiu ksi\u0105\u017cek i ponad 100 publikacji naukowych, ekspertem WHO i UNESCO, cz\u0142onkiem wielu organizacji naukowych mi\u0119dzynarodowych i krajowych. Jego podr\u0119czniki dotycz\u0105ce zanieczyszczenia i ochrony atmosfery\u00a0\u2013 a zw\u0142aszcza \u201eZanieczyszczenie atmosfery\u201d<\/em> (wsp\u00f3lnie z K. Budzi\u0144skim; WNT, 1961) \u201ePomiary zapylenia i technika odpylania<\/em>\u201d (WNT, 1968) oraz \u201eOchrona powietrza atmosferycznego<\/em>\u201d (wsp\u00f3lnie z St. Chr\u00f3\u015bcielem; PWN, 1974)\u00a0\u2013 mia\u0142y pionierski charakter i stanowi\u0142y podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy dla wielu pokole\u0144 student\u00f3w i specjalist\u00f3w.<\/p>\n

\"Laboratorium<\/a>
Laboratorium ZOA w Gmachu Starej Chemii. Siedz\u0105 od lewej dr in\u017c. J. J\u0119drzejowski, prof. J. Juda, dr in\u017c. M. Nowicki, z ty\u0142u siedz\u0105 mgr in\u017c. M Szumanowska i mgr in\u017c. H. Radwa\u0144ska (lata 70-te XX w.)<\/figcaption><\/figure>\n

Na Wydziale Zak\u0142ad Ochrony Atmosfery istnia\u0142 przez 24 lata (1970-1994), kierowany kolejno przez prof. dr hab. in\u017c. Jana Jud\u0119 <\/strong>(1970-1991), doc. dr hab. in\u017c. Stanis\u0142awa Chr\u00f3\u015bciela<\/strong> (1991-1992) i doc. dr in\u017c.\u00a0 Karola Budzi\u0144skiego <\/strong>(1992-1994). Jego zr\u0119by, obok wymienionych powy\u017cej, tworzy\u0142o kilka zaledwie os\u00f3b: dr in\u017c. Jacek J\u0119drzejowski<\/strong> \u2013 Lwowiak o kresowym poczuciu humoru, mgr in\u017c. Hanna Radwa\u0144ska<\/strong> \u2013 kr\u00f3luj\u0105ca w laboratorium i mgr Maria Szyma\u0144ska<\/strong> \u2013 energicznie zarz\u0105dzaj\u0105ca codziennym \u017cyciem Zak\u0142adu. Liczba pracownik\u00f3w ZOA zmienia\u0142a si\u0119, wzrastaj\u0105c do 17 os\u00f3b w roku 1985. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c zachodz\u0105ce zmiany personalne, w r\u00f3\u017cnych okresach w Zak\u0142adzie pracowa\u0142o 27 os\u00f3b<\/strong>. By\u0142y w tym gronie takie osobisto\u015bci jak prof. dr hab. in\u017c. Maciej Nowicki<\/strong>, laureat (1996) najwa\u017cniejszej europejskiej nagrody ekologicznej Der Deutsche Umweltpreis, tzw. Ekologicznego Nobla, inicjator i wieloletni Prezes (1992-2007) Fundacji EkoFundusz, zajmuj\u0105cej si\u0119 ekokonwersj\u0105 polskiego d\u0142ugu, Minister Ochrony \u015arodowiska w rz\u0105dach Jana Krzysztofa Bieleckiego i Donalda Tuska, za\u0142o\u017cyciel Fundacji im. Nowickiego finansuj\u0105cej kszta\u0142cenie m\u0142odych kadr w zakresie ochrony \u015brodowiska, oraz doc. dr hab. in\u017c. Stanis\u0142aw Chr\u00f3\u015bciel (1930-1992)<\/strong>, wybitny matematyk i fizyk, tw\u00f3rca pierwszego polskiego modelu rozprzestrzeniania si\u0119 zanieczyszcze\u0144 w atmosferze, kt\u00f3rego niewiele tylko zmodyfikowana posta\u0107 obowi\u0105zuje w Polsce do dnia dzisiejszego, jako podstawa oblicze\u0144 in\u017cynierskich stanu zanieczyszczenia atmosfery (\u201eWytyczne obliczania stanu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego<\/em>\u201d, 1978).<\/p>\n

Zak\u0142ad Ochrony Atmosfery by\u0142 miejscem, w kt\u00f3rym nie tylko rozwijano nauk\u0119 i dydaktyk\u0119, ale tak\u017ce stworzono i dbano o prawdziwie rodzinn\u0105 atmosfer\u0119<\/strong>. Poza wyjazdami na pomiary, wyje\u017cd\u017cano r\u00f3wnie\u017c na wsp\u00f3lne wakacje, a dzieci wi\u0119kszo\u015bci pracownik\u00f3w chodzi\u0142y do tego samego Liceum im. T. Reytana i kultywowa\u0142y wsp\u00f3lnie przedwojenne tradycje harcerskie w jednej z najstarszych polskich dru\u017cyn harcerskich – 1 WDH \u201eCzarna Jedynka\u201d<\/strong>.<\/p>\n

\"Pracownicy<\/a>
Pracownicy Zak\u0142adu Ochrony Atmosfery z rodzinami na wsp\u00f3lnym sp\u0142ywie na Pojezierzu Brodnickim. Od g\u00f3ry: prof. Jan Juda z c\u00f3rk\u0105 Kasi\u0105, poni\u017cej od lewej: dr in\u017c. Maciej Nowicki z \u017con\u0105 Teres\u0105 i dr in\u017c. Jacek J\u0119drzejowski z synem Paw\u0142em (koniec lat 60. XX w.)<\/figcaption><\/figure>\n

W roku 1994 z po\u0142\u0105czenia ZOA z Zak\u0142adem Meteorologii, powsta\u0142 Zak\u0142ad Meteorologii i Ochrony Atmosfery (ZMiOA)<\/strong>, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 w latach 1994-2007. Kierownictwo Zak\u0142adu obj\u0119\u0142y Kobiety. Pierwszym kierownikiem Zak\u0142adu MiOA by\u0142a doc. dr hab. in\u017c. Anna Madany (1935-2006)<\/strong>, a nast\u0119pnie w latach 2005-2007 Zak\u0142adem kierowa\u0142a prof.<\/strong>\u00a0dr hab. in\u017c. Katarzyna Juda-Rezler<\/strong>. W tym czasie Zespo\u0142em OA kierowali: w latach 1994-1998 doc. dr in\u017c. Karol Budzi\u0144ski (1931-2008), <\/strong>a w latach 1998-2007 mgr in\u017c. Aleksander Warcha\u0142owski.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

W 2007 r. po rozwi\u0105zaniu Instytutu (System\u00f3w) In\u017cynierii \u015arodowiska, Zak\u0142ad Meteorologii i Ochrony Atmosfery wszed\u0142 w sk\u0142ad nowo-utworzonego Zak\u0142adu,\u00a0przekszta\u0142conego nast\u0119pnie (w roku 2010) w Katedr\u0119 Ochrony i Kszta\u0142towania \u015arodowiska<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 od chwili powstania kieruje prof. dr hab. in\u017c. Marek Nawalany<\/strong>. Kierownikiem Zespo\u0142u Ochrony Atmosfery, dzia\u0142aj\u0105cego w ramach Katedry jest prof. dr hab. in\u017c. Katarzyna Juda-Rezler<\/a>.<\/strong><\/p>\n

Prace badawcze realizowane zar\u00f3wno w Zak\u0142adzie, jak i w Zespole OA mia\u0142y i maj\u0105 charakter bada\u0144 teoretycznych i bada\u0144 eksperymentalnych<\/strong>, prowadzonych zar\u00f3wno w skali laboratoryjnej, jak i w terenie. Podstawowe dziedziny dzia\u0142alno\u015bci Zak\u0142adu to \u2013 w pocz\u0105tkowym okresie dzia\u0142ania \u2013 przede wszystkim badania nad identyfikacj\u0105 mineralogiczn\u0105 drobnych py\u0142\u00f3w, optymalizacj\u0105 struktur wielowarstwowych filtr\u00f3w w\u0142\u00f3kninowych oraz metodyk\u0105 i organizacj\u0105 pomiar\u00f3w zanieczyszcze\u0144 powietrza, a w okresie p\u00f3\u017aniejszym \u2013 i do dnia dzisiejszego \u2013 matematyczne modelowanie rozprzestrzeniania si\u0119 zanieczyszcze\u0144 powietrza, diagnozy i prognozy zanieczyszczenia powietrza w Polsce, modelowanie zintegrowane w ochronie atmosfery \u00a0oraz globalne zmiany klimatyczne.<\/p>\n

Jedn\u0105 z podstawowych dziedzin badawczych, w kt\u00f3rej prace prowadzone s\u0105 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y od roku 1960, jest matematyczne modelowanie rozprzestrzeniania si\u0119 zanieczyszcze\u0144 powietrza<\/strong>. Opracowana zosta\u0142a ca\u0142a rodzina oryginalnych modeli dla r\u00f3\u017cnych skal przestrzennych i czasowych (grupa modeli gaussowskich, oraz grupa Eulerowskich modeli numerycznych). Wymieniona dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawcza by\u0142a podstaw\u0105 do wykonania szeregu prac aplikacyjnych. W roku 1975 opracowane zosta\u0142y szczeg\u00f3\u0142owe wytyczne obliczania stanu zanieczyszczenia powietrza wywo\u0142anego konkretnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami emisji. Wytyczne zosta\u0142y w roku 1978 zatwierdzone jako obowi\u0105zuj\u0105ca metoda okre\u015blenia wp\u0142ywu poszczeg\u00f3lnych emitor\u00f3w na stan zanieczyszczenia powietrza. Je\u015bli chodzi o prace badawcze, to pracownicy Zak\u0142adu byli autorami jednych z pierwszych artyku\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych modelowania jako\u015bci powietrza opublikowanych w presti\u017cowych czasopismach naukowych: Juda K, 1986: Atmospheric Environment<\/em>, 20 (12), 2449-2558; Abert, Budzi\u0144ski & Juda-Rezler, 1994: Ecological Engineering<\/em>, 3 (3), 225-244.<\/p>\n

\"Zesp\u00f3\u0142<\/a>
Zesp\u00f3\u0142 ZOA w trakcie pomiar\u00f3w terenowych. Siedz\u0105 od lewej dr in\u017c. J. J\u0119drzejowski, prof. J. Juda, doc. St.Chr\u00f3\u015bciel, z ty\u0142u samoch\u00f3d pomiarowy (lata 80-te XX w.)<\/figcaption><\/figure>\n

Prowadzone by\u0142y tak\u017ce szerokie badania eksperymentalne z zastosowaniem techniki wizualizacji<\/strong>, w zakresie rozprzestrzeniania si\u0119 smug zanieczyszcze\u0144 z wysokich komin\u00f3w elektrowni Be\u0142chat\u00f3w. Badania te prowadzono przy wykorzystaniu samolotu i samochodu pomiarowego, b\u0119d\u0105cych w latach 80. i 90. XX w. w\u0142asno\u015bci\u0105 Zak\u0142adu. Przeprowadzono r\u00f3wnie\u017c szereg bada\u0144 teoretyczno-eksperymentalnych w celu wyznaczenia lub okre\u015blenia zale\u017cno\u015bci empirycznych podstawowych parametr\u00f3w modeli, takich jak: wsp\u00f3\u0142czynniki dyfuzji atmosferycznej, pr\u0119dko\u015b\u0107 suchego osiadania zanieczyszcze\u0144, aerodynamiczna szorstko\u015b\u0107 pod\u0142o\u017ca i sta\u0142e szybko\u015bci reakcji chemicznych:\u00a0 okre\u015blone zale\u017cno\u015bci stosowane s\u0105 do dzi\u015b w obowi\u0105zuj\u0105cych metodach obliczania st\u0119\u017ce\u0144 zanieczyszcze\u0144 w tzw. procedurze pozwoleniowej (Za\u0142\u0105cznik nr 3 do Rozporz\u0105dzenia Ministra \u015arodowiska w sprawie warto\u015bci odniesienia \u2013 Dz. U. 2010, Nr 16, poz. 87).<\/p>\n

W ostatnich latach zaimplementowano w ZOA \u015bwiatowej klasy tr\u00f3jwymiarowe modele<\/strong>: Eulerowski model jako\u015bci powietrza CTM (Chemical Transport Model)\u00a0\u2013 ameryka\u0144ski model CAMx<\/strong> (Comprehensive Air Quality Model with Extensions<\/em>; ENVIRON, Novato, USA) oraz model klimatu skali regionalnej \u2013 RegCM<\/strong> (Regional Climate Model<\/em>) opracowany w ICTP (Mi\u0119dzynarodowe Centrum Fizyki Teoretycznej \u2013 The Abdus Salam International Centre for Theoretical Physics; Triest, W\u0142ochy).<\/p>\n

W latach 80. i 90. XX w. Zak\u0142ad bra\u0142 udzia\u0142 w dw\u00f3ch du\u017cych krajowych programach badawczych<\/strong> (kt\u00f3re cz\u0119\u015bciowo koordynowa\u0142): PR 8 <\/strong>(1980-1985 Kompleksowy Rozw\u00f3j Energetyki<\/em>, Kierunek 7 – Ochrona \u015arodowiska<\/em>) i CPBP 04.10<\/strong>. (1990-1994 Ochrona i Kszta\u0142towanie \u015arodowiska Przyrodniczego<\/em>, Podprogram Nr 10: Strategia Ochrony Powietrza Atmosferycznego<\/em>). Pracami w obu tych projektach kierowa\u0142 prof. Jan Juda<\/strong>.<\/p>\n

Na szczeg\u00f3lne podkre\u015blenie zas\u0142uguje dwukrotne przeprowadzenie w Krakowie<\/strong> w latach 80\u2019 XX w. (w ramach Programu PR8) \u2013 unikalnych do dnia dzisiejszego \u2013 miesi\u0119cznych kampanii pomiarowych po\u0142\u0105czonych z modelowaniem rozprzestrzeniania si\u0119 zanieczyszcze\u0144 w atmosferze: MONAT-84 i MONAT-85<\/strong>. W tamtych latach podstawowym problemem jako\u015bci powietrza w Polsce \u2013 poza wysokimi st\u0119\u017ceniami py\u0142\u00f3w \u2013 by\u0142y wysokie st\u0119\u017cenia w atmosferze, pochodz\u0105cego z tych samych \u017ar\u00f3de\u0142, dwutlenku siarki (SO2<\/sub>). G\u0142\u00f3wny celem przeprowadzanych bada\u0144 by\u0142o opracowanie metodyki prowadzenia akcji pomiarowych dla testowania matematycznych modeli dyspersji zanieczyszcze\u0144, oraz walidacja kilku oryginalnych modeli, opracowanych przez polskich naukowc\u00f3w, w tym w ZOA. W czasie trwania eksperymentu MONAT-84 (1-29 luty 1984 r.) <\/strong>przeprowadzono inwentaryzacj\u0119 emisji SO2<\/sub> z 283 \u017ar\u00f3de\u0142 (60 punktowych i 223 powierzchownych), dwa razy dziennie mierzono st\u0119\u017cenie SO2<\/sub> i py\u0142u drobnego w 24 punktach pomiarowych na obszarze Krakowa oraz wykonywano pomiary parametr\u00f3w meteorologicznych w 15 stacjach\u00a0 naziemnych, a sonda\u017ce atmosfery na 4 stacjach. R\u00f3wnocze\u015bnie na bie\u017c\u0105co wykonywano obliczenia rozprzestrzeniania si\u0119 zanieczyszcze\u0144 powietrza w mie\u015bcie, przy czym modele dyspersji zasilane by\u0142y zebranymi danymi emisyjnymi i meteorologicznymi, a ich wyniki walidowane przy wykorzystaniu wynik\u00f3w prowadzonych pomiar\u00f3w. W eksperymentach, kt\u00f3rymi z ramienia PW kierowa\u0142 prof. Maciej Nowicki<\/strong><\/span>, obok wszystkich pracownik\u00f3w Zak\u0142adu Ochrony Atmosfery, uczestniczy\u0142o ponad 150 os\u00f3b z innych plac\u00f3wek naukowych.<\/p>\n

Wyniki przeprowadzonych bada\u0144 przekazane zosta\u0142y do praktycznego wykorzystania administracji miasta Krakowa, zosta\u0142y ponadto wykorzystane w 2 pracach doktorskich pracownik\u00f3w Zak\u0142adu oraz w kilku publikacjach w mi\u0119dzynarodowych czasopismach naukowych. Najwa\u017cniejszym praktycznym wnioskiem z przeprowadzonych bada\u0144 by\u0142o wskazanie, \u017ce g\u0142\u00f3wnym sprawc\u0105 z\u0142ej jako\u015bci powietrza w Krakowie jest tzw. niska emisja<\/strong>, czyli \u017ar\u00f3d\u0142a spalania sektora komunalno-bytowego (przede wszystkim ma\u0142e kot\u0142ownie i piece domowe opalane w\u0119glem), a nie \u2013 jak powszechnie wtedy s\u0105dzono \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142a przemys\u0142owe. Wynikiem tych kampanii by\u0142o zapocz\u0105tkowanie \u2013 ju\u017c w latach 80\u2019 XX w \u2013 eliminacji kot\u0142owni i piec\u00f3w w\u0119glowych na obszarze Starego Miasta w Krakowie. <\/strong><\/p>\n

D<\/strong>o tradycji pomiarowych ZOA powr\u00f3ci\u0142 w 2015 roku<\/strong><\/span>, kiedy to w ramach projektu NCN zosta\u0142 wyposa\u017cony w sprz\u0119t pomiarowy do poboru pr\u00f3bek py\u0142\u00f3w atmosferycznych i rozpocz\u0105\u0142 pomiary – tym razem w stolicy<\/strong>. By\u0142 to zarazem powr\u00f3t do zapocz\u0105tkowanych ponad 60 lat temu bada\u0144 nad py\u0142ami.<\/p>\n

\"Stacja<\/a>
Stacja pomiarowa ZOA zlokalizowana
na terenie Filtr\u00f3w Warszawskich.<\/figcaption><\/figure>\n

Obecnie py\u0142y atmosferyczne s\u0105 priorytetem badawczym ZOA<\/strong>, w zakresie ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci, \u017ar\u00f3de\u0142 oraz oddzia\u0142ywa\u0144 zdrowotnych. Badania te maj\u0105 tak\u017ce wymiar spo\u0142eczny, ze wzgl\u0119du na wyst\u0119puj\u0105ce powszechnie w Polsce wysokie st\u0119\u017cenia py\u0142\u00f3w PM10 i PM2.5 oraz du\u017ce zaniepokojenie spo\u0142ecze\u0144stwa zwi\u0105zane z coraz bardziej powszechn\u0105 wiedz\u0105 o ich negatywnym wp\u0142ywie na zdrowie.<\/p>\n

Badania realizowane w Warszawie<\/strong> s\u0105 unikatowe<\/strong>, poniewa\u017c po raz pierwszy w Polsce przeprowadzono ci\u0105g\u0142\u0105, d\u0142ugoterminow\u0105 kampani\u0119 pomiarow\u0105 st\u0119\u017ce\u0144 i sk\u0142adu (jony, materia w\u0119glowa, pierwiastki \u015bladowe) drobnego py\u0142u zawieszonego PM2.5. Przez 15 miesi\u0119cy (w latach 2015-2017) codzienne pobierane by\u0142y i analizowane pod wzgl\u0119dem sk\u0142adu chemicznego – w zaprzyja\u017anionym Instytucie Podstaw In\u017cynierii \u015arodowiska PAN w Zabrzu<\/strong><\/a> – dobowe pr\u00f3bki py\u0142u.<\/p>\n

Badania\u00a0maj\u0105 na celu dokonanie szczeg\u00f3\u0142owej analizy “podpisu chemicznego” warszawskiego py\u0142u atmosferycznego<\/strong>,\u00a0okre\u015blenie sezonowej zmienno\u015bci st\u0119\u017ce\u0144 poszczeg\u00f3lnych sk\u0142adnik\u00f3w, biodost\u0119pno\u015bci metali \u015bladowych, identyfikacj\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 emisji, a w nast\u0119pnej kolejno\u015bci \u2013 powi\u0105zania wyr\u00f3\u017cnionych rodzaj\u00f3w py\u0142u z negatywnymi efektami zdrowotnymi wyst\u0119puj\u0105cymi w populacji.<\/p>\n

Obecnie (2023)<\/strong> jeste\u015bmy w trakcie publikacji wynik\u00f3w tych bada\u0144. Trzy artyku\u0142y ju\u017c si\u0119 ukaza\u0142y – w czasopismach Science of The Total Environment<\/a> <\/strong>(Elsevier, IF = 7,9), Atmospheric Environment<\/a><\/strong> (Elsevier, IF = 4,8) oraz w Atmospheric Chemistry and Physics (Copernicus\/EGU, IF = 6,1).<\/p>\n

Od 30 lat ZOA prowadzi badania naukowe we wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej<\/strong>. W latach 1990-2000 realizowa\u0142 projekty badawcze finansowane przez:<\/p>\n