{"id":37,"date":"2015-04-25T00:01:05","date_gmt":"2015-04-24T22:01:05","guid":{"rendered":"http:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/?page_id=37"},"modified":"2018-10-16T16:00:57","modified_gmt":"2018-10-16T14:00:57","slug":"opus","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/?page_id=37","title":{"rendered":"Projekt OPUS nr UMO-2011\/03\/B\/ST10\/04624"},"content":{"rendered":"

Identyfikacja \u017ar\u00f3de\u0142 wyst\u0119powania wysokich st\u0119\u017ce\u0144 py\u0142\u00f3w w atmosferze wybranych miast Polski<\/em><\/strong><\/p>\n

Badania prowadzone w projekcie dotyczy\u0142y identyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 odpowiedzialnych za wysokie st\u0119\u017cenia py\u0142u drobnego (aerozoli), wyst\u0119puj\u0105ce w ostatnich latach do\u015b\u0107 cz\u0119sto w wielu miastach polskich. Dla przyk\u0142adu tzw. epizody py\u0142owe zaobserwowane w styczniu 2006 r. charakteryzowa\u0142y si\u0119 najwy\u017cszymi st\u0119\u017ceniami py\u0142u PM10<\/sub> (do kt\u00f3rej to frakcji nale\u017c\u0105 cz\u0105stki o \u015brednicy aerodynamicznej mniejszej ni\u017c 10 mikrometr\u00f3w) notowanymi w Polsce w historii obserwacji, przekraczaj\u0105cymi do 15 razy poziomy dopuszczalne obowi\u0105zuj\u0105ce w Unii Europejskiej.<\/p>\n

Aerozole atmosferyczne s\u0105 obecnie przedmiotem intensywnych bada\u0144 naukowc\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin na ca\u0142ym \u015bwiecie, ze wzgl\u0119du na ich szerokie spektrum oddzia\u0142ywania, zwi\u0105zane z zanieczyszczeniem atmosfery, wp\u0142ywem na jej bilans radiacyjny, a zatem i na zmiany klimatu, a tak\u017ce wp\u0142ywem na \u015brodowisko. Wysokie st\u0119\u017cenia py\u0142\u00f3w budz\u0105, zw\u0142aszcza ostatnio, du\u017ce zaniepokojenie spo\u0142ecze\u0144stwa ze wzgl\u0119du na coraz bardziej powszechn\u0105 wiedz\u0119 o ich negatywnym wp\u0142ywie na zdrowie ludzkie. W istocie, py\u0142y maj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na wyst\u0119powanie i\/lub pot\u0119gowanie wielu chor\u00f3b, a notowane objawy maj\u0105 bardzo szerokie spektrum \u2013 od pogorszenia samopoczucia i niewielkich zmian w funkcjonowaniu uk\u0142adu oddechowego (stany zapalne krtani i tchawicy, \u0142agodne, przemijaj\u0105ce stany zapalne p\u0142uc) \u2013 a\u017c do zwi\u0119kszonego ryzyka przedwczesnej \u015bmierci z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, uk\u0142adu oddechowego oraz m\u00f3zgowo-naczyniowego, lub nowotwor\u00f3w \u2013 najcz\u0119\u015bciej raka p\u0142uc. Wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce negatywnie na rozw\u00f3j p\u0142odu i noworodk\u00f3w. Jednak\u017ce w zwi\u0105zku z niejednorodno\u015bci\u0105 tego zanieczyszczenia, ocena jego wp\u0142ywu na zdrowie ludzkie jest wyj\u0105tkowo trudna, jako \u017ce cechy py\u0142\u00f3w zale\u017c\u0105 od ich rozmiar\u00f3w, sk\u0142adu chemicznego, powierzchni cz\u0105stek oraz kszta\u0142tu. Przy braku tak szczeg\u00f3\u0142owej charakterystyki aerozoli, wiedz\u0119 na temat ich oddzia\u0142ywa\u0144 mo\u017cemy do pewnego stopnia pozyska\u0107 przypisuj\u0105c wyst\u0119puj\u0105ce zanieczyszczenie konkretnym \u017ar\u00f3d\u0142om emisji.<\/p>\n

Do identyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 py\u0142\u00f3w zastosowano metodyk\u0119 badawcz\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 kombinacj\u0105 7 r\u00f3\u017cnych metod. Cho\u0107 badania takie w krajach Europy Zachodniej i USA s\u0105 wykonywane zazwyczaj za pomoc\u0105 metody dodatniej faktoryzacji macierzy (PMF) oraz modelu chemicznego bilansu masy (CMB), to ich wykorzystanie wymaga wprowadzenia du\u017cej liczby specyficznych danych wej\u015bciowych, m.in. warto\u015bci pomiarowych licznych sk\u0142adnik\u00f3w py\u0142\u00f3w (metali \u015bladowych, jon\u00f3w, w\u0119gla elementarnego i organicznego), szczeg\u00f3\u0142owych profili emisyjnych poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w \u017ar\u00f3de\u0142, i innych. Dane takie nie s\u0105 w Polsce szeroko dost\u0119pne, a r\u00f3wnie\u017c dedykowane kampanie pomiarowe przeprowadzane s\u0105 znacznie rzadziej ni\u017c w w\/w krajach, i tylko w wybranych obszarach. Zaproponowana metodyka mia\u0142a zatem za cel takie po\u0142\u0105czenie metod, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142oby identyfikacj\u0119 g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w \u017ar\u00f3de\u0142 py\u0142\u00f3w, przy wykorzystaniu rutynowo dost\u0119pnych danych pomiarowych. Zastosowano w niej m.in. analiz\u0119 sk\u0142adowych g\u0142\u00f3wnych po\u0142\u0105czon\u0105 z wielowymiarow\u0105 analiz\u0105 regresji (PCA-MLRA), model trajektorii wstecznych mas powietrza, tzw. podej\u015bcie Lenschowa, a tak\u017ce analiz\u0119 danych synoptycznych i meteorologicznych.<\/p>\n

Opracowana metodyka zosta\u0142a zastosowana do analizy kilku epizod\u00f3w z lat 2005-2012, wybranych z utworzonego katalogu epizod\u00f3w, zawieraj\u0105cego 77 takich przypadk\u00f3w. Otrzymane rezultaty pozwoli\u0142y zidentyfikowa\u0107 i wyznaczy\u0107 markery trzech g\u0142\u00f3wnych grup \u017ar\u00f3de\u0142 py\u0142u. S\u0105 to zanieczyszczenia powietrza pochodz\u0105ce z transportu z dalekich odleg\u0142o\u015bci, zanieczyszczenia transportowane w skali regionalnej ze \u017ar\u00f3de\u0142 przemys\u0142owych oraz lokalne \u017ar\u00f3d\u0142a spalania w\u0119gla \u2013 instalacje ma\u0142ej mocy (paleniska domowe\/\u017ar\u00f3d\u0142a komunalno-bytowe). Uzyskane wyniki potwierdzaj\u0105 przydatno\u015b\u0107 proponowanej metodyki do realizacji postawionych cel\u00f3w badawczych, ponadto wiedza i do\u015bwiadczenie zdobyte w trakcie realizacji projektu zostan\u0105 wykorzystane w dalszych badaniach nad identyfikacj\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142 py\u0142\u00f3w. Otrzymana zale\u017cno\u015b\u0107 wskazuj\u0105ca, \u017ce w czasie epizod\u00f3w obejmuj\u0105cych obszar ca\u0142ego kraju maksymalne st\u0119\u017cenia PM10<\/sub> wyst\u0119puj\u0105 zazwyczaj 2-3 dni po wyst\u0105pieniu maksymalnych warto\u015bci ci\u015bnienia atmosferycznego oraz minimalnej warto\u015bci temperatury powietrza, mo\u017ce mie\u0107 znaczenie dla spo\u0142ecze\u0144stwa, znajduj\u0105c zastosowanie w smogowych systemach alarmowych, kt\u00f3re to systemy powinny by\u0107 tworzone w celu ochrony zdrowia mieszka\u0144c\u00f3w miast i aglomeracji.<\/p>\n

Warto\u015bci\u0105 dodan\u0105 projektu jest rozszerzenie dotychczas stosowanych w Polsce metod badawczych o kombinacj\u0119 zaawansowanych technik analizy trajektorii wstecznych mas powietrza, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wyznaczenie prawdopodobnych obszar\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych zanieczyszczenia powietrza.<\/p>\n

Badania zrealizowane w projekcie b\u0119d\u0105 kontynuowane, a odpowiednie wnioski o finansowanie projekt\u00f3w badawczych, opracowane w ramach konsorcj\u00f3w krajowych i mi\u0119dzynarodowych, zosta\u0142y ju\u017c z\u0142o\u017cone do Narodowego Centrum Nauki oraz Komisji Europejskiej.<\/p>\n

Wyniki uzyskane w projekcie poszerzaj\u0105 wiedz\u0119 na temat aerozoli w atmosferze, co ma znaczenie zar\u00f3wno dla rozwoju nauk atmosferycznych, jak i bada\u0144 nad zmianami klimatu, a tak\u017ce pokrewnych dziedzin nauki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Identyfikacja \u017ar\u00f3de\u0142 wyst\u0119powania wysokich st\u0119\u017ce\u0144 py\u0142\u00f3w w atmosferze wybranych miast Polski Badania prowadzone w projekcie dotyczy\u0142y identyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 odpowiedzialnych za wysokie st\u0119\u017cenia py\u0142u drobnego (aerozoli), wyst\u0119puj\u0105ce w ostatnich latach do\u015b\u0107 cz\u0119sto w wielu miastach polskich. Dla przyk\u0142adu tzw. epizody py\u0142owe zaobserwowane w styczniu 2006 r. charakteryzowa\u0142y si\u0119 najwy\u017cszymi st\u0119\u017ceniami py\u0142u PM10 (do kt\u00f3rej to frakcji … Continue reading Projekt OPUS nr UMO-2011\/03\/B\/ST10\/04624<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-37","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":246,"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37\/revisions\/246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zoa.is.pw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}